BECCARII to terenowy pojazd VTOL: jedna maszyna, która jeździ na gąsienicach, startuje pionowo, lata i pływa. Powstaje w B-Technology Sp. z o.o. w Jasionce, a jej układ napędowy chroni przyznana rodzina patentów z pierwszeństwem z 2012 roku.
Większość programów latających samochodów rozwiązuje jeden problem: jak wznieść pasażera w powietrze. Zostaje luka, której nikt nie adresuje — co się dzieje, gdy maszyna wyląduje gdzieś, gdzie nie ma wybetonowanego lądowiska. BECCARII zaczyna z drugiej strony. Pojazd jest zaprojektowany tak, żeby po wylądowaniu jechać dalej — po gruncie, gruzie i wodzie — i wystartować ponownie stamtąd, gdzie akurat stoi.
Pomysł: śmigła w gąsienicach
Decyzja, która definiuje całą konstrukcję, dotyczy tego, gdzie siedzą śmigła. W BECCARII są wewnątrz kompozytowych gąsienic — nie nad kadłubem, nie na wysięgnikach.
- Gąsienica jest podwoziem. Żadnych osobnych płóz ani nóg do wożenia.
- Gąsienica osłania śmigła dookoła. Uderzenie wirnika o przeszkodę to klasyczna awaria przy lądowaniu w terenie — tutaj element dotykający ziemi jest jednocześnie osłoną.
- Gąsienica daje pełną zdolność jazdy. Nie tryb kołowania — prawdziwą trakcję terenową.
- Gąsienica nigdy nie zasłania śmigieł. Przepływ powietrza do tarczy pozostaje czysty.
- Gąsienica trzyma śmigła wysoko nad ziemią. Prześwit wirnika wychodzi z samej geometrii.
- Duża średnica gąsienicy pokonuje duże przeszkody. Ten sam element wyznacza kąt natarcia.
W klasycznym układzie każda z tych funkcji wymaga osobnej części. Mniej części to niższa masa i mniej rzeczy, które mogą zawieść.
Cztery żywioły, jeden układ napędowy
| Funkcja | Co robi |
|---|---|
| Jazda | Kompozytowe gąsienice pokonują przeszkody terenowe. |
| VTOL | Pionowy start i lądowanie — bez pasa, bez lądowiska, bez wertiportu. |
| Lot | Transport powietrzny na dłuższych dystansach i nad każdą przeszkodą. |
| Pływanie | Szczelny kadłub amfibijny pozwala przeciąć wodę zamiast ją omijać. |
Rzecz nie w tym, że pojazd potrafi cztery rzeczy. Rzecz w tym, że przechodzi między nimi w trakcie misji, bez infrastruktury i bez przesiadki. Rzeka zatrzymuje pojazd lądowy. Wąwóz zatrzymuje łódź. Nieprzygotowane lądowisko zatrzymuje śmigłowiec. Żadne z nich nie zatrzymuje maszyny, która zmienia żywioł w kilka sekund.
Dlaczego ten kompromis się opłaca
Lot jest kosztowny energetycznie; jazda i pływanie są około dwudziestu razy tańsze. Przy tym samym budżecie energii BECCARII działa rzędu piętnaście razy dłużej na powierzchni niż w powietrzu. Misję liczy się więc w godzinach, nie w minutach zawisu.
To ten sam kompromis, który w 1939 roku zawarł śmigłowiec. Przegrywa z samolotem niemal w każdym parametrze lotu — prędkości, pułapie, zasięgu — i wygrał mimo to, bo pionowy start usunął z równania pas startowy. BECCARII godzi się na podobną stratę w osiągach lotu i kupuje coś, czego nie ma żaden statek powietrzny: zdolność jazdy dalej po wylądowaniu.
Ciągłość zamiast przerwania. Śmigłowiec leci na miejsce, próbuje lądować, warunki się pogarszają, misja przerwana. BECCARII dojeżdża do przeszkody, przeskakuje ją na własnych wirnikach, ląduje „niedoskonale” i jedzie albo płynie dalej.
Redundancja
Napęd jest rozproszony na osiem jednostek elektrycznych. Gdy dwie z ośmiu przestaną działać, pojazd bezpiecznie ląduje na pozostałych sześciu. Konstrukcja gąsienicowa, która w locie chroni śmigła, przyjmuje też niedoskonałe przyziemienie.
Czego ta konstrukcja nie potrzebuje
- Bez mechanizmu różnicowego.
- Bez skrzyni biegów.
- Bez wałów napędowych.
Status prac
W pełni funkcjonalny prototyp w skali 1:3 lata i wykonuje pełne manewry. Obecnie ma jedno śmigło na gąsienicę; docelowy układ współosiowy zmniejszy tę liczbę o połowę, podwajając redundancję.
Pytania, które dostajemy
To latający samochód czy dron?
Żadna z tych etykiet nie pasuje. To pojazd wielośrodowiskowy: jeździ na gąsienicach jak maszyna terenowa, startuje pionowo jak śmigłowiec i pokonuje wodę jak łódź. Kategoria, do której należy, wcześniej nie istniała.
Czy potrzebuje pasa startowego albo lądowiska?
Nie. Start i lądowanie są pionowe, a podwozie gąsienicowe jest zaprojektowane pod nieprzygotowany grunt.
Czym to się różni od powietrznej taksówki eVTOL?
Taksówki powietrzne są optymalizowane pod loty między przygotowanymi punktami. BECCARII jest optymalizowana pod docieranie tam, gdzie takich punktów nie ma.
Czy technologia jest chroniona?
Tak — układ napędowy (PDU) obejmuje przyznana rodzina patentów z pierwszeństwem z 2012 roku, licząca ponad 50 jurysdykcji. Szczegóły na stronie patentów.
Zobacz też: rodzina patentowa · zastosowania · fact sheet